Ứng dụng Nhân tướng học là một hệ thống phân tích tâm lý-hành vi dựa trên kinh nghiệm quan sát con người. Nguyên tắc ứng dụng sâu sắc nhất của nó không phải là nhìn một người và phán xét số phận của họ, mà là xuất phát từ một vấn đề thực tế trong cuộc sống và dùng Nhân tướng học như một công cụ để tìm ra giải pháp để tương tác với con người hiệu quả nhất.
Từ việc tuyển dụng một nhân sự phù hợp cho vị trí then chốt, tìm một người cộng sự để kiềm chế chính những khuyết điểm của bản thân, cho đến cách ứng xử với cấp trên hay làm hài lòng một đối tác khó tính…tất cả đều là những vấn đề rất cụ thể. Nhân tướng học, khi được vận dụng đúng cách, sẽ cung cấp những gợi ý hữu ích để lựa chọn con người phù hợp nhất với từng tình huống, dựa trên việc “đọc vị” những xu hướng tính cách và nhu cầu ẩn giấu của đối phương thông qua hình tướng và thần thái của họ.
I. Nguyên tắc: Từ Vấn đề đến lựa chọn Con người
Phương pháp ứng dụng thực tế luôn bắt đầu bằng một câu hỏi cụ thể, một nhu cầu cần được giải quyết. Nhân tướng học lúc này đóng vai trò là một bộ lọc, một công cụ phân tích giúp ta khoanh vùng và lựa chọn đối tượng có khả năng đáp ứng nhu cầu của ta cao nhất. Một số ví dụ như sau:
Vấn đề: Khi cần vay tiền, tôi nên hỏi vay ai?
• Phân tích nhu cầu: Cần người giàu tình cảm, dễ cảm thông, đại khái ít soi xét chi tiết và quản lý tiền bạc dễ dãi.
• Giải pháp theo Nhân tướng:
– Người Tướng Mộc: Vốn có lòng nhân ái, dễ cảm thông.
– Các bộ vị bổ trợ:
+ Răng thưa, cười hở lợi: Trong nhân tướng, đây là dấu hiệu của người quản lý nguồn lực (tiền bạc, tình cảm) không quá chặt chẽ, dễ cởi mở.
+ Mũi đầy đặn, nảy nở: Thường có nhu cầu hiện diện, muốn được người khác nhìn nhận là người tốt, hào phóng, nên có thể sẵn lòng giúp đỡ để củng cố hình ảnh đó.
+ Mắt to: Thường nhình nhận sự việc đại khái, không quá soi xét chi tiết.
+ Trán bợt: Có thể là người dễ bị thuyết phục hơn bởi một câu chuyện hợp lý.
II. Ứng dụng trong Tuyển dụng và xây dựng đội ngũ
Đây là lĩnh vực mà Nhân tướng học phát huy tính ứng dụng nhiều nhất, giúp các nhà lãnh đạo xây dựng một đội ngũ không chỉ có năng lực mà còn có sự hài hòa và bổ trợ lẫn nhau. Một số ví dụ như sau:
1. Lựa chọn người phò tá, trợ lý:
Một nhà lãnh đạo giỏi là người hiểu rõ khuyết điểm của mình và tìm người bù đắp vào đó. Một số ví dụ như sau:
• Vấn đề: Một vị lãnh đạo ngành tài chính, vốn cần sự chính xác và nguyên tắc, muốn tuyển một người thư ký lo các việc giấy tờ, lịch hẹn, ứng biến tốt.
+ Phân tích nhu cầu: Vị trí này đòi hỏi sự nhanh nhạy, linh hoạt, phản xạ tốt.
+ Giải pháp nhân tướng: Người có Thần Tinh (hành Thủy) là phù hợp nhất, vì họ có tư duy giải pháp và phản xạ nhanh.
Để tăng thêm sự may mắn và tính nguyên tắc, nên chọn người có Hình Kim. Đây là trường hợp Hình sinh Thần (Kim sinh Thủy), người này không chỉ làm tốt việc mà còn có xu hướng mang lại may mắn cho môi trường xung quanh.
Các bộ vị cần thiết khác: miệng kín (cẩn trọng, giữ bí mật), hình miệng tươi (tạo thiện cảm), lông mày cụp xuống (thái độ khiêm tốn, lắng nghe, phục tùng).
• Vấn đề: Một người sếp Tướng Hỏa, tự nhận thấy mình độc tài, bốc đồng cần tìm một người biết “phanh” mình lại một cách khéo léo.
+ Phân tích nhu cầu: Cần một người vừa có khả năng can gián, vừa không gây ra sự xung đột trực diện.
+ Giải pháp nhân tướng:
+ Điều kiện cần: Phải có Thần Tinh để đủ nhanh nhạy, tinh tế nhận ra khi nào sếp sắp “bùng nổ” và can thiệp đúng lúc.
+ Điều kiện đủ (về Hình tướng): Phụ thuộc vào mức độ độc tài của sếp. Nếu sếp rất độc tài, nên chọn người Hình Mộc (ôn hòa, mềm dẻo để không gây xung khắc) nhưng có các bộ vị của hành Kim bổ trợ (ví dụ: mắt hẹp, cằm đẩy) để lời can gián có trọng lượng.
Nếu sếp hơi độc tài, có thể chọn thẳng người Hình Kim, vì Tướng Hỏa vốn có tính dung chứa, có thể lúc đầu nóng giận nhưng sau đó dễ chấp nhận.
2. Xây dựng sự hài hòa trong bộ máy: Nguyên tắc Ngũ hành Tương sinh, tránh Tương khắc
Một số ví dụ như sau:
• Vấn đề: Cần tuyển một kế toán cho một vị sếp Tướng Hỏa có các đặc điểm: miệng rộng cười lộ răng (bốc đồng, quản lý nguồn lực kém), mắt to và hơi lồi (đại khái), trán cao (hay suy tưởng, ít thực tế), lông mày bợt thưa (lập trường thiếu kiên định).
+ Phân tích nhu cầu ẩn: Vị sếp này cực kỳ cần một người kế toán vững vàng để bù đắp.
+ Sai lầm thường gặp: Tuyển một kế toán Tướng Kim chuẩn mực (nguyên tắc, cứng nhắc). Kết quả gần như chắc chắn là nhân sự sẽ không thể ở lại lâu vì Hỏa và Kim tương khắc. Sự bốc đồng, đại khái của sếp Hỏa sẽ xung đột dữ dội với sự tỉ mỉ, nguyên tắc của nhân viên Kim.
+ Giải pháp nhân tướng: Nên chọn người Tướng Mộc. Vì Mộc sinh Hỏa, người Tướng Mộc có khả năng dung hòa, cảm thông cho sự nhiệt tình của sếp Tướng Hỏa. Tuy nhiên, để đảm bảo tính chuyên môn, người Tướng Mộc này cần có các bộ vị bổ trợ cho sự cẩn trọng và quyết đoán như: mắt hẹp (tập trung chi tiết), mi cốt dày (có chính kiến), cằm hơi đẩy (kiên định).
3. Lựa chọn Nhân sự cho các nhiệm vụ đặc thù:
• Vấn đề: Cần một người đi khai phá thị trường mới với nguồn lực hạn chế.
+ Phân tích nhu cầu: Cần sự bùng nổ, khả năng kết nối nhanh, tự lực cao.
+ Giải pháp nhân tướng:
Tướng Hỏa là lựa chọn số một cho việc khai phá thị trường mới vì năng lượng và khả năng kết nối của họ rất mạnh. Đây là lý do một bộ phận rất lớn các sale giỏi đều là Tướng Hỏa. Tuy nhiên, vì nguồn lực có hạn, người này cần có miệng kín (quản lý tài chính tốt) và mắt hẹp (tập trung vào mục tiêu, không lan man).
• Vấn đề: Tuyển Giám đốc Marketing (CMO) cho một chiến dịch lớn.
+ Phân tích nhu cầu: Cần óc chiến lược, nhiều ý tưởng.
+ Giải pháp nhân tướng: Người có trán cao, rộng (khả năng suy tưởng, hoạch định chiến lược) là phù hợp. Nhưng người này thường có xu hướng chi tiêu rất nhiều vì họ lắm ý tưởng và mỗi ý tưởng lại cần chi phí để thử nghiệm. Do đó, để đảm bảo hiệu quả, họ cần có các bộ vị bổ khuyết như mắt hẹp (tập trung vào chi tiết, đo lường hiệu quả) và miệng kín (quản trị ngân sách tốt).
III. Ứng dụng trong giao tiếp và đàm phán:
Nhân tướng học cung cấp một lợi thế trong các tương tác trực diện, giúp ta hiểu và đáp ứng đúng nhu cầu của đối phương, kể cả những nhu cầu họ không nói ra. Một số ví dụ như sau:
• Tình huống 1:
Phải tiếp một đối tác nước ngoài quan trọng. Người này Tướng Hỏa, Thần Lộ, đi đứng vênh vang, cười to, miệng hở, sống mũi và cánh mũi rất dày, to và bóng. Sếp giao nhiệm vụ phải chiều lòng người này hết cỡ.
+ Phân tích nhân tướng:
+ Mũi to, dày: Nhu cầu hiện diện, khẳng định bản thân, cái Tôi rất lớn.
+ Mũi bóng: Nhu cầu về dục tính, hưởng thụ cao.
+ Giải pháp: Phải đáp ứng nhu cầu hiện diện trước. Cần tạo một bối cảnh có đám đông tung hô, họ cần cảm giác mình là trung tâm, sau đó đáp ứng nhu cầu hưởng thụ.
• Tình huống 2:
Bị lỡ deadline khi làm hợp đồng. Sếp là người Tướng Kim, mắt hẹp, cằm đẩy (rất nguyên tắc, quyết đoán), nhưng sống mũi lại tẹt (cái tôi không quá cao), gò má nhô cao (có tính tranh đấu), lông mày không quá rõ (lập trường không phải là quá cứng rắn) và trán rộng (hay suy tưởng).
+ Phân tích nhân tướng: Đây là người cực kỳ nguyên tắc (Kim), nhưng không phải là người bảo thủ đến cùng và có khả năng suy xét.
+ Sai lầm thường gặp: Cố gắng giải thích, bào chữa hoặc đưa ra giải pháp ngay lập tức. Điều này sẽ khiến sếp Kim cảm thấy nguyên tắc của họ bị xem nhẹ.
+ Giải pháp theo từng bước:
1. Chấp nhận chịu phạt: Hãy nhận lỗi hoàn toàn, không bào chữa. Hãy để sếp bộc lộ cảm xúc bực bội ra, để sếp thực thi quyền trừng phạt của mình. Điều này thỏa mãn nhu cầu về nguyên tắc của họ.
2. Đề xuất giải pháp: Sau khi sếp đã “xả” xong, cảm thấy nguyên tắc đã được thực thi, lúc này ta mới bắt đầu trình bày kế hoạch khắc phục. Vì sếp có trán rộng (hay suy tưởng) và sống mũi tẹt (cái tôi không quá cao), họ sẽ sẵn sàng lắng nghe một giải pháp hợp lý để giải quyết vấn đề.
Các ví dụ trên cho thấy, Nhân tướng học khi được ứng dụng một cách linh hoạt và thực tế sẽ trở thành một môn “Tâm lý học ứng dụng” đầy hiệu quả. Nó không phải là một bộ quy tắc cứng nhắc để dán nhãn con người, mà là một nghệ thuật phân tích các xu hướng tâm lý hành vi, từ đó giúp chúng ta đưa ra những lựa chọn phù hợp cho mỗi vấn đề gặp phải.
Ứng dụng trong Doanh nghiệp, chúng ta có thể hệ thống hóa thành bộ quy tắc tuyển dụng cho từng vị trí của công ty để lựa chọn ra những ứng viên phù hợp nhất nhằm tối ưu hóa nguồn lực đang có, tránh được những lãng phí về thời gian và tiền bạc do tuyển dụng sai người.
